Kompleksowa termomodernizacja energetyczna dwóch budynków użyteczności publicznej w Gminie Pokrzywnica

Gmina Pokrzywnica przeprowadziła kampanię edukacyjno -informacyjną w ramach projektu pn. „Kompleksowa termomodernizacja energetyczna dwóch budynków użyteczności publicznej w Gminie Pokrzywnica”,  współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu II: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój Mazowsza” Działania 2.1: „Efektywność energetyczna” programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021 – 2027 realizowanego zgodnie z umową nr FEMA.02.01-IP.01-05BU/24-00 zawartą w dn.07.04.2025 r.

W ramach akcji promocyjnej zrealizowano cel główny działań edukacyjnych, tj. promowano podniesienie świadomości mieszkańców - społeczności lokalnej w zakresie odnawialnych źródeł energii (OZE) , efetywności energetycznej oraz ochrony powietrza, racjonalnego używania energii oraz szkodliwości zanieczyszczeń w przyziemnej warstwie atmosfery, włączając zagadnienie szkodliwości spalania odpadów w paleniskach domowych.

W dniach 17 i 18 września 2026 roku odbyły się spotkania z lokalną społecznością w Świetlicy wiejskiej w Pokrzywnicy oraz Świetlicy wiejskiej w Klaskach dotyczące odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej oraz ochrony powietrza, racjonalnego używania energii oraz szkodliwości zanieczyszczeń w przyziemnej warstwie atmosfery, włączając zagadnienie szkodliwości spalania odpadów w paleniskach domowych  (warsztaty połączone z prezentacją i wykładem na temat m.in. Jak zaoszczędzić na energii”, „OZE w moim domu”, informacje o dofinansowaniu z Programu „Mój Prąd” i „Czyste Powietrze”) oraz akcje edukacyjne w Szkole Podstawowej im. Witolda Machnowskiego w Nowym Niestępowie oraz w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w Dzierżeninie, gdzie udział wzięły dzieci i młodzież z klas VI-VIII.

Poniżej przedstawiamy zagadnienia poruszone na spotkaniach:

Odnawialne źródła energii, efektywność energetyczna i czyste powietrze – co każdy z nas może zrobić?

W ostatnich latach coraz częściej słyszymy o odnawialnych źródłach energii, efektywności energetycznej, ochronie powietrza i szkodliwości zanieczyszczeń. Te hasła pojawiają się w telewizji, w internecie i w rozmowach z sąsiadami. Dla wielu osób brzmią one jednak dość abstrakcyjnie. W rzeczywistości dotyczą one codziennego życia każdego z nas – tego, jak ogrzewamy dom, ile płacimy za prąd, jakim powietrzem oddychamy i jak dbamy o zdrowie swoje oraz swoich bliskich.

Odnawialne źródła energii – energia, która się nie kończy

Odnawialne źródła energii, w skrócie OZE, to źródła, które wykorzystują siłę natury i które nie wyczerpują się tak szybko jak węgiel, ropa czy gaz. Do najpopularniejszych należą:

• energia słońca – wykorzystywana w panelach fotowoltaicznych i kolektorach słonecznych,
• energia wiatru – wykorzystywana w turbinach wiatrowych,
• energia wody – wykorzystywana w elektrowniach wodnych,
• ciepło ziemi – wykorzystywane przez pompy ciepła,
• biomasa – czyli drewno, odpady roślinne i inne materiały organiczne, pod warunkiem że są spalane w odpowiednich warunkach.

Największą zaletą OZE jest to, że nie emitują one tyle zanieczyszczeń co tradycyjne paliwa kopalne. Panele fotowoltaiczne nie produkują spalin podczas pracy. Pompy ciepła nie spalają niczego w domu, tylko pobierają ciepło z otoczenia. Dzięki temu powietrze wokół nas jest czystsze, a my oddychamy łatwiej.

Efektywność energetyczna – mądre korzystanie z energii

Efektywność energetyczna to po prostu mądre i rozsądne korzystanie z energii. Nie chodzi o to, żeby żyć w zimnym domu i rezygnować z wygód, ale o to, żeby nie zużywać więcej energii, niż naprawdę potrzebujemy.

Przykłady prostych działań to:

• wyłączanie światła i urządzeń, gdy nie są używane,
• wietrzenie mieszkania krótko i intensywnie zamiast trzymania uchylonych okien przez wiele godzin,
• niezasłanianie grzejników meblami i zasłonami,
• wymiana starych żarówek na energooszczędne,
• dbanie o to, żeby dom był dobrze ocieplony i szczelny.

Im mniej energii zużywamy, tym niższe mamy rachunki i tym mniej zanieczyszczeń trafia do powietrza. Efektywność energetyczna jest więc korzystna zarówno dla portfela, jak i dla środowiska.

Zanieczyszczenia powietrza i przyziemna warstwa atmosfery

Powietrze, którym oddychamy, to przyziemna warstwa atmosfery. To właśnie w niej gromadzą się zanieczyszczenia pochodzące z kominów, rur wydechowych, fabryk i innych źródeł. Do najbardziej znanych zanieczyszczeń należą pyły PM10 i PM2,5, dwutlenek siarki, tlenki azotu i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.

Zanieczyszczenia te wpływają negatywnie na zdrowie ludzi. Mogą powodować kaszel, duszności, podrażnienie oczu, bóle głowy, a w dłuższej perspektywie prowadzić do chorób układu oddechowego i krążenia. Szczególnie narażone są dzieci, osoby starsze i ludzie z chorobami przewlekłymi.

Szkodliwość spalania odpadów w paleniskach domowych

Jednym z poważnych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce jest spalanie odpadów w domowych piecach i kotłach. Niektórzy mieszkańcy, chcąc zaoszczędzić, wrzucają do pieca stare meble, opakowania po farbach, opony, plastik czy inne odpady. To bardzo niebezpieczne.

Podczas spalania odpadów wydzielają się substancje toksyczne, które trafiają bezpośrednio do powietrza, a potem do naszych płuc. Takie działanie jest również niezgodne z prawem i grozi za nie odpowiedzialność karna.

Nawet jeśli ktoś nie spala śmieci, ale korzysta ze starego, niesprawnego kotła i pali złej jakości węglem lub mokrym drewnem, również przyczynia się do powstawania smogu. Dlatego tak ważne jest, aby dbać o jakość paliwa i stan instalacji grzewczej.

Sytuacja w województwie mazowieckim

Województwo mazowieckie jest największym i najbardziej zaludnionym regionem w Polsce. Znajduje się tu Warszawa oraz wiele mniejszych miast i gmin, w których mieszka ponad pięć milionów ludzi. Niestety, jakość powietrza w wielu miejscach Mazowsza nie jest dobra.

Głównym źródłem zanieczyszczeń w województwie mazowieckim jest tzw. niska emisja, czyli emisja zanieczyszczeń z niskich kominów, głównie z domowych pieców i kotłów. Duży wpływ mają również samochody, zwłaszcza starsze i niesprawne, oraz przemysł.

W odpowiedzi na te problemy władze regionu wprowadziły uchwałę antysmogową, która ogranicza możliwość stosowania najbardziej szkodliwych paliw i urządzeń grzewczych. Na Mazowszu działa również projekt „Mazowsze bez smogu”, w ramach którego zatrudniani są ekodoradcy, prowadzone są kampanie edukacyjne i realizowane działania informacyjne.

Mieszkańcy mogą korzystać z programów wsparcia, takich jak „Czyste Powietrze”, które pomagają finansowo w wymianie starych pieców, ociepleniu domu czy instalacji nowych źródeł ciepła. Coraz więcej gmin prowadzi również własne programy dopłat do termomodernizacji i OZE.

Co możesz zrobić w swoim domu?

Każdy z nas może przyczynić się do poprawy jakości powietrza i zmniejszenia zużycia energii. Oto kilka prostych kroków:

• Sprawdź, w jakim stanie jest Twój piec lub kocioł. Jeśli jest stary i niesprawny, rozważ jego wymianę.
• Nie spalaj odpadów w domowym piecu. To szkodzi zdrowiu i jest niezgodne z prawem.
• Zadbaj o ocieplenie domu – ścian, dachu, podłogi i wymianę okien, jeśli to konieczne.
• Wybieraj lepszej jakości paliwo – suche drewno, certyfikowany ekogroszek lub inne dopuszczone paliwa.
• Rozważ instalację OZE – paneli fotowoltaicznych, pompy ciepła lub kolektorów słonecznych.
• Korzystaj z dostępnych dotacji i programów wsparcia.
• Racjonalnie używaj energii – wyłączaj urządzenia, gdy nie są potrzebne, i nie przegrzewaj pomieszczeń.

Podsumowanie

Odnawialne źródła energii, efektywność energetyczna i ochrona powietrza to nie są tematy tylko dla specjalistów. Dotyczą one każdego z nas – naszych domów, rachunków, zdrowia i jakości życia. Im więcej osób zrozumie, jak ważne są te sprawy, tym szybciej poprawi się sytuacja w naszych gminach, powiatach i całym województwie.

Zmiany nie muszą być od razu wielkie. Czasem wystarczy jedna dobra decyzja – wymiana starego pieca, ocieplenie poddasza, instalacja paneli fotowoltaicznych albo po prostu zaprzestanie spalania odpadów. Każde takie działanie przybliża nas do czystszego powietrza, niższych rachunków i zdrowszego środowiska dla nas i naszych dzieci.

Działania Gminy Pokrzywnica na rzecz oszczędzania energii i ochrony powietrza

Gmina Pokrzywnica zrealizowała projekt „Kompleksowa termomodernizacja energetyczna dwóch budynków użyteczności publicznej w Gminie Pokrzywnica”, dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027.

Termomodernizacją objęto budynek Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w Dzierżeninie oraz budynek świetlicy wiejskiej w Klaskach. W ramach prac wykonano między innymi ocieplenie ścian, dachów, stropów i podłóg, wymianę okien i drzwi oraz modernizację instalacji grzewczych.

W budynkach zastosowano pompy ciepła, nowoczesne oświetlenie LED oraz instalacje fotowoltaiczne. W szkole w Dzierżeninie instalacja fotowoltaiczna składa się z 45 paneli o łącznej mocy 20 kW, natomiast w świetlicy w Klaskach zamontowano instalację o mocy 8 kW. W świetlicy wykonano również ogrzewanie podłogowe.

Zrealizowane działania poprawiły izolację cieplną budynków, ograniczyły zużycie energii elektrycznej i energii potrzebnej do ogrzewania, a także zmniejszyły koszty utrzymania obiektów. Ważnym efektem jest również ograniczenie emisji dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń do atmosfery.

Wartość projektu wyniosła 2 168 186,79 zł, a wysokość dofinansowania z Funduszy Europejskich to 1 842 958,71 zł.