Czym żył Pułtusk 95 lat temu?

Czym żyła Polska (i świat) w lutym 1931 roku?. A czym żył Pułtusk? Przejrzeliśmy przedwojenny dziennik „Express Mazowiecki”, wydawany i drukowany w Pułtusku w latach 1930–1936. Gazeta stanowiła istotne źródło informacji o życiu politycznym, społecznym i gospodarczym Mazowsza Północnego w dwudziestoleciu międzywojennym. Zawierała informacje z kraju i ze świata, ale z ostatnią stroną zawsze poświęconą tematom z Pułtuska o okolicznych wsi, sporadycznie sąsiednich miast, jak Serock czy Wyszków.

Redaktorem odpowiedzialnym i wydawcą był F. Napierkowski. Redakcja mieściła się na ul. Św. Jańska 2 (dziś Świętojańska), administracja natomiast na ul. 3-go Maja 10.
Gazetę można było prenumerować z dostawą do domu za 3 zł., z premją (premią) 2 tomy powieści za 3.60 zł, zamiejscowa - 3 zł. 50 gr. z premją 4 zł. Cena ogłoszeń: 1/2 strony 60 zł., 1/4 — 30 zł., 1/8 — 15 zł., drobne 10 groszy za wyraz, najmniejsze 1 złoty. Archiwalne egzemplarze (z lat 1931–1936) są dostępne w postaci zdigitalizowanej w bibliotekach cyfrowych, np. CRISPA, z której to strony korzystamy, aby przybliżyć Wam życie przedwojennego Pułtuska. Czytając artykuły, warto zwrócić uwagę nie tylko na tematykę, ale także na styl pisania i kompletny brak dzisiejszego RODO. Zapraszamy do podróży w czasie, do miejsca dobrze nam znanego, ale tak różnego. Tym samym rozpoczynamy nowy cykl: „Czym żył Pułtusk 95 lat temu”. Dziś przedstawiamy najważniejsze wydarzenia z miasta i okoli z 18, 19 i 20 lutego 1931 roku, zachowując oryginalną pisownię.

Express Mazowiecki, 18 lutego 1931 r.

Polska opinia publiczna była karmiona doniesieniami o wielkiej skali, pełnymi dramatyzmu i niepokojów politycznych. Główne wątki to:

Niepokoje w Europie i widmo zmian ustrojowych: Polacy z zapartym tchem śledzili bunt w Hiszpanii przeciwko monarchii i zbliżającą się republikę.

Zagrożenie ze strony sąsiadów: Bardzo silny był niepokój związany z rewizjonizmem niemieckim, o czym świadczą doniesienia o planowanym „marszu hitlerowców na Gdańsk” w celu przyłączenia go do Niemiec.

Walka z terroryzmem wewnętrznym: Polska żyła sensacyjnymi aresztowaniami studentów w Warszawie, oskarżonych o przynależność do „centrali terrorystów ukraińskich”.

Sensacje kryminalne i światowe: Gazety rozpisywały się o odnalezieniu słynnego brylanty Kaweckiej pod mostem Poniatowskiego oraz o powiązaniach burmistrza Chicago z Al Capone.

Klęski żywiołowe: Europa zmagała się z ekstremalną zimą – pociągi zasypane śniegiem we Francji i dwumetrowe zaspy na Węgrzech budziły grozę.

NAGŁÓWKI (z 1 strony): „Śmierć królowej! Niech żyje Republika! Bunt narodu i armji przeciw monarchji w Hiszpanii”, „Centrala terrorystów ukraińskich w Warszawie. Sensacyjne aresztowania studentów-wywrotowców”, „Marsz hitlerowców na Gdańsk dla przyłączenia wolnego miasta do Niemiec”, „Brylant Kaweckiej odnaleziony pod filarem mostu w Warszawie”, „Burmistrz Chicago na żołdzie Al Capone'a „kupiony” przez bandytę za 26.000 dolarów”, „Katastrofalne burze śnieżne na Węgrzech. Pociąg z 42 pasażerami zasypany śniegiem”.

Czym żył Pułtusk w lutym 1931 roku?

W kontraście do wielkiej polityki, życie w Pułtusku skupiało się na sprawach lokalnych, społecznych i organizacyjnych. Miasto żyło własnym rytmem: sportem i młodzieżą, porządkiem publicznym i moralnością - redakcja piętnowała „łobuzerję”, która niszczyła ubrania przechodniów kredą i wapnem (tzw. „klocki”), apelując o interwencję policji, administracją i gospodarką: ważnym punktem był przetarg na dzierżawę ogrodu miejskiego przy kościele ewangelickim, gdzie cenę wywoławczą przeliczano na kilogramy żyta, życiem wspólnot religijnych, lokalnymi usługami:

Podczas gdy wiadomości z kraju i świata budziły lęk (wojna, terroryzm, kryzys), informacje lokalne miały charakter budujący lub porządkowy. W Pułtusku kluczową rolę odgrywały instytucje: szkoła (seminarium, gimnazja), wojsko (oficerowie jako sędziowie zawodów) oraz kościół.
Duża liczba wymienionych jednostek wojskowych (poszczególni ppor.) oraz szkół średnich biorących udział w zawodach wskazuje na ówczesny profil miasta jako ważnego ośrodka szkolnego i wojskowego.
Wyraźny jest wątek wielokulturowości - notatka o wyborach w gminach żydowskich przypomina o zróżnicowanej strukturze społecznej przedwojennego Pułtuska.

ARTYKUŁY LOKALNE (cytujemy w całości, zachowując oryginalną pisownię)

№ 49 (71). Dnia 18 lutego 1931 r. Rok II.

Zawody łyżwiarskie

Pięknie zorganizowane zawody łyżwiarskie dla młodzieży szkolnej w niedzielę 15 b.m., radością napełnić mogły każde niewyścigłe serce, kiedy patrzyliśmy na tą młodzież z zapałem oddającą się szlachetnemu sportowi.

Młodzież musi dać ujście energji pulsującej w niej. Że o tem pomyślano, że widzieliśmy na lodzie wielu nauczycielstwa, p. dr. Szczukę, księży prefektów, wielu p. oficerów i dużo pań z inteligencji, — daje to dowód, że pewna część społeczeństwa serdecznie troszczy się o tą młodzież — skarb narodu. Troszczy się i nie daje jej tracić tej energji, po bezdrożach życia. Za zorganizowanie zawodów należy się całkowite uznanie organizatorom, których niestety redakcja niezna, gdyż tylko przypadkiem dowiedzieliśmy się tak pięknej imprezie.

Poniżej podajemy wyniki zawodów, podług łaskawie dostarczonego nam przez P.w.iW.F. sprawozdania.

Powiatowa Komenda P. W. w Pułtusku. Pułtusk, 15. II. 31.

Sprawozdanie z odbytych Zawodów łyżwiarskich, które odbyły się w dn. 15 lutego 1931 r. w Pułtusku o godz. 14.

W zawodach brali udział: Seminarjum Nauczycielskie w Pułtusku, Gimnazjum Męskie im. P. Skargi w Pułtusku, Gimnazjum Żeńskie im. kl. Potockiej w Pułtusku, Szkoła Powszechna № 1 w Pułtusku.

Program zawodów:

Bieg 500 metr. dla chłopców, 2) Bieg 1500 metr. dla chłopców, 3) Sztafeta 4x250 metr. dla chłopców, 4) Bieg 220 metr. dla dziewcząt, 5) Bieg 220 metr. dla młodzików 6) Jazda figurowa (sztuczna) pojedyńcza dla chłopców, 7) Jazda figurowa (sztuczna) pojedyńcza dla dziewcząt, 8) Jazda figurowa parami (chłopiec i dziewczyna), Gra w Hokeja.

Sędziowie: por. Poszepczyński — sędzia główny, pporucz. Kwiatkowski, ppor. Machnowski.

W defiladzie brało udział: Seminarjum Nauczycielskie w Pułtusku 120 chłopców, Gimnazjum Męskie 106 chłopców, Gimnazjum Żeńskie 102 dziewczyn, Szkoła Powszechna № 1 — 30 chłopców.

Wyniki w poszczególnych konkurencji:
Bieg 500 metr.:

Zyblewski B. czas 1 min. 7 sek. Gimnazjum Męskie
Orłowski W. czas 1 min. 8 sek. Gimnazjum Męskie
Dziubiński Z. czas 1 min. 8 sek. Seminarjum Naucz.
Chojnacki S. czas 1 min. 9 sek. Seminarjum Naucz.
Szulc T. czas 1 min. 10 sek. Gimnazjum Męskie
Gajewski K. czas 1 min. 11 sek. Gimnazjum Męskie
Żbikowski J. czas 1 min. 12 sek. Seminarjum Naucz.
(Dalszy ciąg — jutro).

WYBORY Zarządów Gmin Wyznaniowych Żydowskich
W Gminach Wyznaniowych Żydowskich, w których upłynęły kadencje organów zarządzających, wybory zarządów Gmin Wyznaniowych Żydowskich mniejszych, oraz wybory rad Gmin Wyzn. Żydowsk. wielkich odbędą się na terenie powiatu Pułtuskiego dnia 20 maja 1931 r.

K L O C K I.
Dawny to i dowcipny zwyczaj, dziś potroszu zanikający. Wysilali się różni dowcipnisie na różne kawały, było dużo śmiechu, a nikt szkody nie ponosił.
Dziś różna łobuzerja pisze kredą i wapnem na ubraniach krechy i krzyże, niszczy ubrania, które często po takiem ubrudzeniu tracą całą wartość.
To już nie jest zwyczaj, to motłoch pozwala sobie na bezkarne złośliwe figle, za które powinien być przykładnie ukarany. Należy nie puszczać płazem tych błazeństw, a zwracać się do policji aby łobuzów karała.

Ogłoszenia i reklamy
Akuszerka Powiatowej Kasy Chorych w Pułtusku, zatwierdzona przez Warszawską Radę Lekarską — Władysława Kiełkiewicz, zamieszkała w Pułtusku, ul. Kotlarska 24 m. 2, poleca paniom swoje usługi. Praktyka w szpitalach i zakładach położniczych m. st. Warszawy.

Oprawę portretów, obrazów, fotografij, w gustownych ramach, wykonanie solidne—najtaniej wykonuje Księgarnia „Rozwój” ul. 3go Maja 10. Tel. 46.

Biuro Zleceń (właściciel Stan. Uzdowski) w Pułtusku, Rynek 24, pozostające pod fachowem kierownictwem, przeprowadza tłomaczenia w językach angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim, w miarę potrzeby urzędowo poświadczone. Redaguje podania, apelacje, odwołania w zakresie spraw sądowych, administracyjnych, skarbowych i innych do wszystkich Sądów, Władz i Urzędów. Windykuje należności z weksli, sum hipotecznych i t. p. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uskutecznia informacje o zaginionych rodzinach zagranicą. Szybko, tanio i solidnie jest naszą zasadą.

Kupuję płyty gramofonowe stare, połamane, zgrane—zamiana na nowe. KSIĘGARNIA „ROZWÓJ” w Pułtusku, 3-go Maja 10, tel. 46.

Ogłoszenie. Magistrat m. Pułtuska podaje do publicznej wiadomości, że dn. 18. II. 1931 r. o godz. 11-ej w kancelarji Magistratu odbędzie się publiczna licytacja in plus na oddanie w dzierżawę ogrodu miejskiego przy kościele ewangelickim na czas od 1 stycznia 1931 r. do dn. 1 stycznia 1932 r. Licytacja rozpocznie się od ceny wartości 995 kg. żyta. Przystępujący do licytacji obowiązany jest złożyć kaucję w wysokości 10% sumy licytacyjnej. Warunki licytacji mogą być przeglądane w kancelarji Magistratu codziennie od godziny 9 do 13-ej. Pułtusk, dnia 7 lutego 1931 r. Magistrat.

№ 50 (72). Dnia 19 lutego 1931 r. Rok II.

Zawody łyżwiarskie
(ciąg dalszy)

Bieg 1500 metr. Miejsce I-sze.
Zespół Seminarjum Nauczycielskiego uzyskał 37 pkt. w składzie: 1) Owsiewski E., 2) Zyblewski Z., 3) Dziubiński Z., 4) Piotrowski Z., 5) Chojnacki S., 6) Czostkiewicz.
Drugie miejsce uzyskał zespół Gimnazjum Męskiego pkt. 39.

Sztafeta 4x250 metr.
Pierwsze miejsce uzyskał zespół Gimnazjum Męskiego czas 1 min. 59 sek. w składzie: 1) Wolski J., 2) Skowroński M., 3) Zyblewski B., 4) Orłowski W.
Drugie miejsce uzyskał zespół Seminarjum Nauczycielskiego — czas 2 min. 3 sek. w składzie: 1) Owsiewski E., 2) Pietrzak K., 3) Piotrowski Z., 4) Wiernicki S.

Bieg 220 metr. dla dziewcząt.

Wolska W. czas 35 sek. Gimnazjum Żeńskie
Pomirska L. czas 36 sek.
Miłoszewska H. czas 39 sek.

Bieg 220 metr. dla młodzików.
Lewandowski K. czas 36 sek. Szkoła Powszechna № 1
Zembrzuski S. czas 36 sek. Gimnazjum Męskie Pułtusk
Godlewski W. czas 36 sek. Szkoła Powszechna № 1.

Jazda figurowa (sztuczna) pojedyńcza chłopców
Orłowski W. miejsca pierwsze Gimnazjum Męsk. Pułtusk
Szulc T. miejsce drugie
Szmidt J. miejsce trzecie

Jazda figurowa (sztuczna) dziewcząt pojedyńcza:
Skowrońska H. miejsce pierwsze Gimnazjum Żeńskie
Wolska W. miejsce drugie
Jazda figurowa (sztuczna) chłopiec i dziewczyna
Wolska W. — Orłowski W. miejsce pierwsze,
Mossakowska C. — Szulc T. miejsce drugie,
Kobylińska J. — Zyblewski B. miejsce trzecie.

Gra w hokeja
W towarzyskiej rozgrywce gry w hokeja brały udział: drużyna Seminarjum Nauczycielskiego i drużyna Gimnazjum Męskiego w Pułtusku, zakończone wynikiem 5 na 4 na korzyść drużyny Seminarjum Nauczycielskiego.

Uzupełnienie zawodów podamy jutro.

Powiatowy Komendant Poszepczyński porucznik

Z zebrania Cechu Stolarskiego
Roczne Walne Zebranie Cechu Stolarskiego w Pułtusku odbyło się w zakładzie B-ci Skowrońskich przy ul. 3-go Maja № 3 w dniu 15 lutego r.b. o godz. 16-ej, na którem uchwalono:
Budżet na rok 1931 w kwocie 200 złotych w dochodach i 140 w rozchodach. Przyjęto sprawozdanie za czas ubiegły i postanowiono sumę rezerwową złożyć w P.K.O.
Do Zarządu powołano dawny Zarząd w osobach: pp. S. Skowrońskiego na starszego, A. Smolińskiego i W. Kraszewskiego na podstarszych, K. Skowrońskiego na skarbnika. Na dwóch zastępców J. Konieckiego i M. Arbudzińskiego.
Zebranie odbyło się w obecności referenta przemysłowego tutejszego Starostwa p F Kapackiego.

Walka z drożyzną.
Dziś o godz. 13-ej odbędzie się w Starostwie Powiatowem w Pułtusku konferencja z przedstawicielami miejscowego przemysłu, handlu i rzemiosła w sprawie obniżki cen na artykuły przemysłowe pierwszej potrzeby.

Z sali sądowej.

Gronowski czuje się niewinnym
Odpowiadający z więzienia T. Gron, za okradzenie p. Zebrowskiego z Kęs na sumę 350 zł., zapytany przez Sąd, czy był karany, odpowiada z niewinną minką, że jeszcze nie był karany. Sędzia jednak, po przejrzeniu jego dowodów, przypomina mu, że wprawdzie nie dużo razy, jak na jego wiek (ma lat 24), ale był karany 5 razy więzieniem za kradzież i jeden raz za dezerkę. Oskarżony z uśmiechem tłomaczy Sądowi, że to tylko tak go opisali, bo on ma już takie szczęście, a dezerterem też nie był, bo uważa, że ten dezerteruje, co ucieka zagranicę, a on jest w kraju przecież — to znów taki pech. Żebrowskiemu też nie ukradł kożucha, butów itp., ale tylko wziął, bo p. Żebr. podarł mu książkę wojskową, wobec tego on musiał jakoś rachunek wyrównać. Powiada też o sobie, że jest niespełna rozumu i prosi dobrodusznie o uniewinnienie; a wspólników nie wydał. Sąd postanowił sprawę odroczyć, aby zbadać poczytalność obwinionego.

Egzaminy mistrzowskie.
Dowiadujemy się, że na dzień 23 lutego r. b. przybywają do Pułtuska delegaci Izby Rzemieślniczej z Włocławka celem prowadzenia ulgowych egzaminów mistrzowskich. Poszczególne wezwania otrzymali niektórzy rzemieślnicy.

Reklama w prasie miejscowej zadawala każdego, kto z niej korzysta. Ogłaszajcie się w „Expresie Mazowieckim”.

Kino „Bajka”
Dziś! Wielka Premiera!

Ogłoszenia drobne:
Kasa ogniotrwała okazyjnie w dobrym stanie tanio do sprzedania. Wiadomość: Kasa Stefczyka, Pułtusk, Rynek № 4.

Akuszerka Powiatowej Kasy Chorych w Pułtusku, zatwierdzona przez Warszawską Radę Lekarską — Władysława Kiełkiewicz, zamieszkała w Pułtusku, ul. Kotlarska 24 m. 2, poleca paniom swoje usługi. Praktyka w szpitalach i zakładach położniczych m. st. Warszawy.

Obuwie męskie i damskie po cenach najtańszych gotowe i na zamówienia poleca F. Wąsiewski Pułtusk, ul. św. Jańska № 7.

Biuro Zleceń (właściciel Stan. Uzdowski) w Pułtusku, Rynek 24, pozostające pod fachowem kierownictwem, przeprowadza tłomaczenia w językach angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim, w miarę potrzeby urzędowo poświadczone. Redaguje podania, apelacje, odwołania w zakresie spraw sądowych, administracyjnych, skarbowych i innych do wszystkich Sądów, Władz i Urzędów. Windykuje należności z weksli, sum hipotecznych i t. p. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uskutecznia informacje o zaginionych rodzinach zagranicą. Szybko, tanio i solidnie jest naszą zasadą.

Kupuję płyty gramofonowe stare, połamane, zgrane — zamiana na nowe. KSIĘGARNIA „ROZWÓJ” w Pułtusku, 3-go Maja 10, tel. 46.

Oto dokładna, dosłowna treść całego dokumentu ze zdjęcia 8-DPI300.jpg (z dnia 20 lutego 1931 r.), spisana kolumna po kolumnie, słowo w słowo, bez żadnych skrótów i komentarzy:

№ 51 (73). Dnia 20 lutego 1931 r. Rok II.

Co dadzą dobre drogi dla życia gospodarczego, a w szczególności właścicielom samochodów.

Na łamach prasy czytamy często utyskiwania na zły stan dróg w Polsce i krytyki obecnej gospodarki drogowej.
Niestety są to w olbrzymiej większości artykuły traktujące sprawę w sposób powierzchowny.
Dobre drogi dla cywilizowanego państwa są niezbędne, jest to aksjomat nie podlegający dyskusji. Nie każdy jednak zastanawia się w jakim stopniu społeczeństwo zainteresowane jest, aby stan dróg był dobry i czem liczbowo wyrażają się straty jego z powodu złego stanu dróg.
Zły stan dróg przyczynia się do bardzo poważnych strat przedewszystkiem w rolnictwie, również jednak z tego samego powodu odczuwa straty przemysł i handel — stąd wniosek, że wszyscy bez wyjątku zainteresowani są w dobrym stanie dróg.
Przez fachowców są zrobione obliczenia strat, jakie ponosi rok rocznie Polska z powodu złego stanu dróg.
Stosunkowo najłatwiej obliczyć można straty rolnictwa z powodu złego stanu dróg, gdyż posiadamy dość dokładne dane o produkcji rolnej, spożyciu płodów rolnych na miejscu i ilości płodów, jakie rolnictwo ma na zbyt i jakie przewozi po drogach z miejsca produkcji do miejsc przeznaczenia (do stacji kolejowych, fabryk przetwórczych, miast i miasteczek). Jeżeli więc dla tej ilości płodów rolnych obliczyć koszt przewozu po drogach złych (obecnych) i porównać z kosztem przewozu po drogach dobrych (po doprowadzeniu do porządku obecnych dróg) — otrzymajmy w różnicy sumę 500—550 miljonów złotych. Jest to wartość tej siły pociągowej, jaką rolnictwo zużywa nieprodukcyjnie z powodu złego stanu dróg i jaką może zaoszczędzić i zużyć na inne cele produkcyjne po doprowadzeniu dróg do porządku.
Przemysł i handel również ponosi stale znaczne straty z powodu złego stanu dróg, przewóz produkcji przemysłowej i towarów po złych drogach kosztuje kilkakrotnie drożej niż po drogach dobrych. Liczbowe straty te nie można tak dokładnie obliczyć, jak straty rolnictwa, w przybliżeniu oszacować je można na 200 miljonów złotych.
Ogólna więc strata, jaką ponosi Polska z powodu złego stanu dróg, wynosi 700—750 miljonów złotych rocznie, co stanowi 1/4 całego budżetu państwowego.
Rok rocznie więc z powodu złego stanu dróg taka wielka wartość gospodarcza jest wyrzucona dosłownie w błoto.
(d.c.n.)

Rekolekcje w kościele farnym.
W niedzielę dnia 22-go lutego w kościele farnym rozpoczną się rekolekcje, prowadzone przez specjalnie zaproszonych Księży Misjonarzy z Wilna.

Jeszcze jedno Koło L.O.P.P.
Do liczby istniejących kół L.O.P.P. na terenie miasta, za staraniem Komitetu Powiatowego Ligi Obrony Powietrznej Państwa przybyła nam w dniu 18 b.m. jeszcze jedna placówka tej istotnie najważniejszej organizacji.
W sali „Strzelca” zebrało się ponad 40 osób pracowników umysłowych i po krótkiej dyskusji jednogłośnie uchwalili zorganizować Koło Miejscowe L.O.P.P. pracowników umysłowych m. Pułtuska.
Wybrano Zarząd w osobach pp.: Starosta R. Koch Prezes, Inż. Eugeniusz Soliński W-prezes, Józef Napłoszek skarbnik, Rudolf Kuderski sekretarz i refer. Andrzej Kłoniecki.
Komitet Rewizyjny pp. Dyr. Stanisław Wolski, Józef Igielski, Jan Muszyński.
Delegat Koła do Komitetu Powiatowego — p. Inspektor Szk. Aleksander Duszyk.

Uzupełnienie zawodów łyżwiarsk.
Miejsce I-sze.
Bieg 500 metrów.
Zespół Gimnazjum Męskiego w składzie: Zyblewski B., Orłowski W., Lipiński Z., Gajewski K., Roman J., Minurski K.

Z Teatru.
Jutro w sobotę w teatrze miejscowym odbędzie się prapremjera sztuki w 3-ch aktach Hanny Karwowskiej, znanej poetki, zamieszkałej w naszem mieście.
Tytuł sztuki intrygujący „Bo tylko noc” — obsada z najlepszych sił Sekcji Dramatycznej Urzędników pod reżyserją Antoniego Sikorskiego i autorki.
Dochód na cele kulturalne Stowarzyszenia Urzędników.

Zarząd Polskiego Czerwonego Krzyża, Oddział w Pułtusku
zawiadamia członków, iż w niedzielę dnia 22-go lutego 1931 r. o godz. 15-ej (3 po poł.) w sali Klubu Urzędników i Wioślarzy, odbędzie się
Walne Zebranie Członków i Sympatyków P. C. K. — przy udziale delegata P. C. K. z Warszawy.
ZARZĄD.

Reklamy i ogłoszenia

Pijcie tylko znakomite
piwo Skierniewickie
W. STRAKACZA.
— Sprzedaż we wszystkich piwiarniach i restauracjach. —
Skład główny: Pułtusk, Rynek 12.

Kasa ogniotrwała
okazyjnie w dobrym stanie tanio do sprzedania. Wiadomość: Kasa Stefczyka, Pułtusk, Rynek № 4.

Akuszerka
Powiatowej Kasy Chorych w Pułtusku, zatwierdzona przez Warszawską Radę Lekarską — Władysława Kiełkiewicz, zamieszkała w Pułtusku, ul. Kotlarska 24 m. 2, poleca paniom swoje usługi. Praktyka w szpitalach i zakładach położniczych m. st. Warszawy.

Biuro Zleceń
(właśc. Stan. Uzdowski) w Pułtusku, Rynek 24, pozostające pod fachowem kierownictwem, przeprowadza tłomaczenia w językach angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim, w miarę potrzeby urzędowo poświadczone. Redaguje podania, apelacje, odwołania w zakresie spraw sądowych, administracyjnych, skarbowych i innych do wszystkich Sądów, Władz i Urzędów. Windykuje należności z weksli, sum hipotecznych i t. p. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Uskutecznia informacje o zaginionych rodzinach zagranicą. Szybko, tanio i solidnie jest naszą zasadą.

 Cdn.