Co w lesie piszczy…? A co poluje w ciemności i zjada tysiące owadów?

Gdy większość mieszkańców lasu kończy swoją dzienną aktywność, a pomiędzy drzewami zapada wieczorny spokój, dla niektórych zwierząt noc dopiero się zaczyna. Wiosną i latem, tuż po zachodzie słońca, nad leśnymi drogami, polanami i zbiornikami wodnymi można zauważyć szybkie, ciemne sylwetki przecinające powietrze. To nietoperze, jedni z najbardziej tajemniczych i jednocześnie najbardziej pożytecznych mieszkańców naszych lasów.

Choć przez lata wokół tych zwierząt narosło wiele mitów i przesądów, w rzeczywistości nietoperze są niezwykle ważnym elementem przyrody. To nocni łowcy owadów, którzy każdego wieczoru wykonują ogromną pracę dla całego ekosystemu.

Nietoperze rozpoczynają aktywność najczęściej tuż po zmroku. W ciągu dnia ukrywają się między innymi w dziuplach drzew, szczelinach budynków, na strychach czy w innych spokojnych i zacienionych miejscach. Dopiero po zachodzie słońca opuszczają kryjówki i rozpoczynają polowanie. Największą aktywność wykazują właśnie w ciepłe, wilgotne wieczory, kiedy w powietrzu pojawia się najwięcej owadów. To wtedy można obserwować ich szybki i bardzo zwrotny lot nad wodą, leśnymi ścieżkami czy skrajami polan.

Co ciekawe, podczas lotu nietoperze nie polegają głównie na wzroku. Orientują się w przestrzeni dzięki echolokacji, czyli niezwykłemu systemowi opartemu na ultradźwiękach. Zwierzę wysyła dźwięki niesłyszalne dla człowieka, które odbijają się od przeszkód i wracają w postaci echa. Dzięki temu nietoperz potrafi bardzo dokładnie określić położenie owada nawet w całkowitej ciemności. Ich skuteczność jest imponująca. W ciągu jednej nocy pojedynczy nietoperz może schwytać setki, a nawet kilka tysięcy drobnych owadów. Oznacza to, że zwierzęta te pomagają naturalnie ograniczać liczbę komarów i innych insektów.

Mało kto wie również, że nietoperze są jedynymi ssakami zdolnymi do aktywnego lotu. Ich skrzydła tworzy cienka błona rozpięta pomiędzy wydłużonymi palcami przednich kończyn, co pozwala im wykonywać niezwykle precyzyjne manewry w powietrzu.

W Polsce wszystkie gatunki nietoperzy objęte są ochroną. Są bardzo wrażliwe na niszczenie kryjówek oraz niepokojenie, szczególnie w okresie wychowu młodych. Wiosną i latem samice tworzą kolonie rozrodcze, w których przychodzą na świat młode nietoperze.

Wokół tych zwierząt od lat pojawiają się również różne obawy, między innymi dotyczące wścieklizny. Rzeczywiście, podobnie jak inne dzikie ssaki, nietoperze mogą być nosicielami wirusa, jednak takie przypadki należą do rzadkości. Nietoperze unikają kontaktu z człowiekiem i nie są zwierzętami agresywnymi. Najważniejsze jest, by nie dotykać znalezionych zwierząt gołymi rękami, szczególnie jeśli wyglądają na osłabione lub zachowują się nienaturalnie.

Choć większość ludzi rzadko je dostrzega, nietoperze odgrywają ogromną rolę w funkcjonowaniu przyrody. To cisi, nocni mieszkańcy lasu, którzy każdego wieczoru rozpoczynają swoją pracę wtedy, gdy dla innych zwierząt dzień właśnie się kończy.

Katarzyna Dudek

Łowczy Okręgowy Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Ciechanowie