Niedoczynność tarczycy – złodziej energii. Pierwsze objawy, kiedy do lekarza? 

Przewlekłe zmęczenie, wrażliwość na zimno, przyrost masy ciała czy problemy z koncentracją – objawy, które łatwo zbagatelizować. Tymczasem mogą być pierwszym sygnałem niedoczynności tarczycy, choroby dotykającej miliony Polaków.

Tarczyca – mały gruczoł, wielka rola 

Tarczyca, niewielki organ w kształcie motyla położony u podstawy szyi, pełni kluczową funkcję w organizmie. Produkuje hormony T3 i T4, które wpływają na metabolizm, pracę serca, układ nerwowy, temperaturę ciała, kondycję skóry i włosów oraz równowagę hormonalną. Nad jej działaniem czuwa przysadka mózgowa, wydzielająca TSH – hormon pobudzający tarczycę do pracy. Ten precyzyjny układ regulowany jest również przez podwzgórze. Zaburzenie któregokolwiek z tych elementów może prowadzić do niedoczynności tarczycy. 

Niedoczynność tarczycy – podstępny przeciwnik 

O niedoczynności mówimy, gdy tarczyca produkuje zbyt mało hormonów. W efekcie tempo życiowych procesów spada, a objawy rozwijają się stopniowo – często mylone są z przemęczeniem, stresem czy naturalnym procesem starzenia. Choć choroba może dotknąć każdego, najczęściej diagnozowana jest u kobiet po 60. roku życia oraz po menopauzie. Ryzyko wzrasta także u osób z chorobami autoimmunologicznymi i tych, których bliscy zmagali się z chorobami tarczycy. 

Wczesne objawy niedoczynności tarczycy są następujące: 

• senność w ciągu dnia; 
• spowolnienie reakcji; 
• mniejsza tolerancja wysiłku fizycznego; 
• uczucie zimna, nawet w ciepłych pomieszczeniach. 
• zmęczenie psychiczne; 
• problemy z koncentracją; 
• pogorszenie pamięci, określane często jako "mgła mózgowa". 

1. Przewlekłe zmęczenie – więcej niż zwykłe wyczerpanie 

Jednym z pierwszych i najczęstszych sygnałów jest przewlekłe, nieustępujące zmęczenie – niezależne od długości snu i odpoczynku. Pacjenci opisują je jako przytłaczające, często towarzyszy mu spadek motywacji, trudności z koncentracją, a nawet obniżenie nastroju. U kobiet w średnim wieku objawy te mogą przypominać symptomy menopauzy, co dodatkowo utrudnia postawienie właściwej diagnozy. 

2. Zmiany masy ciała – nie tylko kwestia diety 

Stopniowy przyrost masy ciała, mimo braku zmian w diecie czy stylu życia, to kolejny typowy objaw. U podstaw leży spowolniony metabolizm, za który odpowiada niedobór hormonów tarczycy. W cięższych przypadkach w ciągu roku masa ciała może wzrosnąć nawet o 7–14 kg. Warto podkreślić, że nie zawsze jest to wyłącznie tkanka tłuszczowa – często organizm gromadzi wodę i sól. 

3. Problemy skórne i zewnętrzne – sucha skóra, wypadające włosy 

Hormony tarczycy regulują tempo odnowy komórkowej skóry i włosów. Ich niedobór powoduje przesuszenie skóry, utratę elastyczności, łamliwość paznokci oraz wzmożone wypadanie włosów – nie tylko na głowie, ale także w innych rejonach ciała. Ustąpienie tych objawów zwykle następuje po wdrożeniu odpowiedniego leczenia. 

4. Problemy żołądkowo-jelitowe – zaparcia i wzdęcia 

• zużywa mniej energii w spoczynku; 
• wysyła sygnały do wątroby, mięśni i tkanki tłuszczowej, by magazynować kalorie; 
• sprzyja odkładaniu energii w postaci tłuszczu, nawet przy niezmienionej kaloryczności diety. 

Spowolniony metabolizm dotyczy także układu pokarmowego. Typowe są przewlekłe zaparcia, uczucie pełności po posiłkach czy wzdęcia. Objawy te bywają mylone z zespołem jelita drażliwego lub skutkami stresu, co opóźnia rozpoznanie choroby. 

5. Problemy ze wzrokiem i oczami – nieoczywisty sygnał 

Niedoczynność tarczycy, szczególnie w przebiegu choroby Hashimoto, może prowadzić do zespołu suchego oka, objawiającego się pieczeniem, uczuciem piasku pod powiekami i światłowstrętem. W przypadku nadczynności tarczycy typowe są natomiast wytrzeszcz i podwójne widzenie. 

• sucha, szorstka i chłodna skóra; 
• wypadanie lub przerzedzenie włosów; 
• łamliwe, osłabione paznokcie; 
• delikatne obrzęki twarzy, zwłaszcza w okolicy powiek. 

6. Wrażliwość na temperaturę – ciągłe uczucie zimna 

Osoby z niedoczynnością tarczycy często skarżą się na nietolerancję zimna – uczucie chłodu nie ustępuje nawet w ciepłych pomieszczeniach. To efekt spowolnionej przemiany materii i osłabionej aktywności brunatnej tkanki tłuszczowej, odpowiedzialnej za wytwarzanie ciepła. 

7. Trudności ze snem – paradoks senności 

Choć niedoczynność tarczycy kojarzy się z sennością, może również powodować zaburzenia snu – trudności z zasypianiem, częste wybudzanie się i uczucie niewyspania mimo długiego odpoczynku. Przewlekłe zmęczenie w ciągu dnia bywa mylone z bezsennością lub skutkami stresu. 

Kiedy zgłosić się do lekarza? 

• wzdęcia; 
• bóle brzucha; 
• nudności; 
• biegunki lub naprzemienne biegunki i zaparcia; 
• utratę apetytu. 

Każda osoba, która zauważa u siebie przewlekłe zmęczenie, przyrost masy ciała, suchość skóry, nietolerancję zimna czy trudności z koncentracją, powinna poinformować o tym lekarza. Podstawą diagnostyki są badania krwi – oznaczenie poziomu TSH, a w razie potrzeby także FT4, FT3 i przeciwciał tarczycowych. Wczesne rozpoznanie i leczenie pozwala skutecznie kontrolować chorobę i zapobiegać powikłaniom. 

Osoby już leczone na niedoczynność tarczycy powinny zgłosić się do lekarza, jeśli objawy powracają lub utrzymują się mimo terapii – może być konieczna zmiana dawki leku. 

Więcej: https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-metaboliczne,wczesne-objawy-niedoczynnosci-tarczycy--te-sygnaly-organizm-wysyla-miesiacami-przed-diagnoza,artykul,13758422.html