CUKRZYCA – choroba, która długo nie boli. Jak laboratorium pomaga ją wykryć?

„Czuję się dobrze. Po co mam badać poziom glukozy?” - To pytanie słyszymy bardzo często. Tymczasem cukrzyca przez wiele lat może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Zdarza się, że pierwszym sygnałem są dopiero powikłania – pogorszenie wzroku, problemy z nerkami czy trudniej gojące się rany. Dlatego tak ważną rolę odgrywają badania laboratoryjne. †o one często jako pierwsze pokazują, że w organizmie dzieje się coś, co wymaga uwagi.

Jakie badania wykonuje laboratorium?

GLUKOZA NA CZCZO

To podstawowe badanie przesiewowe. Pokazuje stężenie glukozy we krwi w momencie pobrania. Służy do oceny gospodarki węglowodanowej i może być pomocne w wykrywaniu stanu przedcukrzycowego oraz cukrzycy.

Pojedynczy wynik glukozy, nawet jeśli odbiega od zakresu referencyjnego, nie jest wystarczający do rozpoznania cukrzycy. Lekarz bierze pod uwagę także objawy pacjent, wywiad oraz - jeśli jest to konieczne – zleca kolejne badania, takie jak oznaczenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) lub doustny test obciążenia glukozą.

Dlatego nie warto wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego wyniku.

Pacjenci często pytają:

Dlaczego wynik z laboratorium różni się od tego z glukometru?

To naturalne

Badanie wykonane w laboratorium oznacza stężenie glukozy w próbce krwi żylnej z wykorzystaniem metod podlegających ścisłej kontroli jakości oraz wykonanych na specjalistycznych i nowoczesnych analizatorach biochemicznych. Glukometr jest natomiast przeznaczony przede wszystkim do codziennego monitorowania glikemii przez pacjentów z cukrzycą, a nie do rozpoznawania choroby.

Oba pomiary są potrzebne, ale służą innym celom.

HEMOGLOBINA GLIKOWANA (HbA1c)

Glukoza we krwi zmienia się z ciągu dnia. Jej stężenie zależy między innymi od tego, co zjemy, czy jesteśmy aktywni fizycznie, a nawet od stresu.

Dlatego lekarz nie zawsze opiera się wyłącznie na wyniku glukozy oznaczonej na czczo.

Pomocnym badaniem jest hemoglobina glikowana (HbA1c). Pokazuje ona, jak wyglądało średnie stężenie glukozy we krwi w ciągu ostatnich około 2-3 miesięcy.

Można powiedzieć, że j:

• poziom glukozy na czczo jest jak zdjęcie zrobione w jednej chwili, natomiast
•  HbA1c przypomina film pokazujący, jak poziom glukozy wyglądał przez ostatnie tygodnie.

Dzięki temu lekarz może ocenić nie tylko aktualny wynik, ale również to, jak organizm radził sobie z utrzymaniem prawidłowego poziomu glukozy przez dłuższy czas.

Kiedy lekarz zleca badanie HbA1c?

• W diagnostyce cukrzycy – zgodnie z obowiązującymi zaleceniami i po ocenie lekarza
• U osób ze stanem przedcukrzycowym
• U pacjentów z rozpoznaną cukrzycą w celu monitorowania skuteczności leczenia

DOUSTNY TEST OBCIĄŻENIA GLUKOZĄ (OGTT) – sprawdzamy, jak organizm radzi sobie z cukrem

Niektórym pacjentom lekarz zleca wykonanie testu obciążenia glukozą.

Polega on na pobraniu krwi na czczo, wypiciu roztworu glukozy i ponownym pobraniu krwi w określonych odstępach czasu.

Badanie pozwala ocenić, jak organizm reaguje na określoną ilość glukozy i jak szybko potrafi ją wykorzystać.

Pacjenci często pytają: „Po co mam siedzieć dwie godziny w laboratorium?”

Odpowiedź jest prosta – aby badanie było wiarygodne i użyteczne klinicznie.

Po wypiciu glukozy należy pozostać w laboratorium lub w wyznaczonym miejscu. W tym czasie nie należy jeść, pić słodzonych napojów, żuć gumy, palić papierosów ani wykonywać wysiłku fizycznego. Najlepiej spokojnie usiąść i poczekać na kolejne pobranie krwi.

Czy każdy dobrze znosi badanie?

Większość osób przechodzi test bez problemu. Niektórzy pacjenci mogą jednak odczuwać nudności, osłabienie lub zawroty głowy po wypiciu glikozy. Jeśli się tak stanie, należy poinformować personel laboratorium.

Rola laboratorium

Podczas testu bardzo ważne jest przestrzeganie czasu pobrań oraz właściwe przygotowanie pacjenta. Laboratorium czuwa nad prawidłowym przebiegiem badania, ponieważ nawet niewielkie odstępstwa od procedury mogą wpłynąć na wiarygodność wyniku.

WAŻNE

• Cukrzyca może rozwijać się przez długi czas bez wyraźnych objawów.
• Glukoza na czczo i HbA1c to jedne z najważniejszych badań w diagnostyce zaburzeń gospodarki węglowodanowej.
• Nie interpretuj wyników samodzielnie – omów je z lekarzem.
• Badania laboratoryjne pomagają nie tylko rozpoznać cukrzycę, ale również monitorować skuteczność leczenia i wcześniej wykrywać powikłania.

PAMIĘTAJ

Nieleczona lub niewłaściwie kontrolowana cukrzyca może z czasem prowadzić do uszkodzenia wielu narządów. Najczęściej dotyczą one:

• Oczu – pogorszenie widzenia i rozwój retinopatii cukrzycowej
• Nerek – stopniowe pogarszanie ich funkcji\
• Układu nerwowego – drętwienie, mrowienie lub zaburzenia czucia w stopach i dłoniach
• Serca i naczyń krwionośnych – zwiększone ryzyko zawału serca i udaru mózgu
• Stóp – trudniej gojące się rany i większe ryzyko zakażeń

Cukrzyca nie musi oznaczać utraty zdrowia i dobrej jakości życia. Kluczem jest jej wczesne wykrycie, właściwe leczenie oraz regularna kontrola. Im wcześniej wykryjemy chorobę, tym większa szansa na uniknięcie powikłań i zachowanie dobrego zdrowia.

Profilaktyka i regularne badania to inwestycja w zdrowie i przyszłość.

Ewelina Szyszkowska

Diagnosta laboratoryjny

Specjalista Laboratoryjnej Diagnostyki Medycznej