Test HPV HR zamiast cytologii. Przełom w profilaktyce raka szyjki macicy

Od 1 sierpnia kobiety w wieku od 25 do 64 lat mogą skorzystać z bezpłatnego testu HPV HR w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Nowe badanie, uznawane przez ekspertów za skuteczniejsze niż tradycyjna cytologia, ma szansę znacząco poprawić wykrywalność jednego z najgroźniejszych nowotworów kobiecych. Zmiana ta jest określana przez specjalistów jako milowy krok w walce z rakiem szyjki macicy.

Dotychczas w programie profilaktycznym stosowano klasyczną cytologię, która pozwalała na wykrycie zmian w komórkach szyjki macicy. Od sierpnia jednak podstawowym badaniem przesiewowym stał się test HPV HR, który wykrywa obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) wysokiego ryzyka. Jak podkreśla dr Magdalena Bizoń w rozmowie z Medonetem, głównym czynnikiem rozwoju raka szyjki macicy jest właśnie infekcja wirusem HPV, odpowiadająca za ponad 95 proc. przypadków zachorowań, z czego ponad 70 proc. wywołują typy HPV 16 i 18. Dodatkowo, zakażenie tym wirusem zwiększa ryzyko rozwoju innych nowotworów, takich jak rak pochwy, odbytu, sromu, gardła czy krtani. 

Test HPV HR — czym różni się od cytologii? 

Jak wyjaśnia Medonet klasyczna cytologia polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy i wykrywaniu zmian komórkowych. Ze względu na umiarkowaną czułość, badanie to zaleca się powtarzać co trzy lata. W przypadku nieprawidłowego wyniku konieczna jest kolejna wizyta i dalsza diagnostyka. 

Test HPV HR, oparty na analizie DNA, pozwala na wykrycie obecności wirusa HPV wysokiego ryzyka, który odpowiada za większość przypadków raka szyjki macicy. Charakteryzuje się bardzo wysoką czułością, przekraczającą 90 proc. Jeśli wynik jest prawidłowy, kolejne badanie można wykonać dopiero po pięciu latach, chyba że lekarz zaleci inaczej. W przypadku wyniku dodatniego, z tej samej próbki można automatycznie przeprowadzić cytologię płynną (LBC), co eliminuje konieczność ponownego pobierania materiału. 

Jak wygląda badanie i co daje pacjentce? 

Test HPV HR trwa zaledwie kilka minut i polega na jednorazowym pobraniu materiału, który pozwala wykryć różne typy wirusa HPV, w tym te najbardziej onkogenne. Wynik prawidłowy daje pacjentce spokój na pięć lat, a badanie nie wymaga skierowania. Wystarczy zgłosić się do poradni ginekologicznej lub wybranej przychodni POZ, która ma umowę z NFZ. Badanie można powtarzać raz na pięć lat, a w razie wskazań lekarskich — częściej. 

Dr Magdalena Bizoń wyjaśnia w Medonecie, że badanie przesiewowe oparte na wykrywaniu obecności wirusa HPV pozwala wyodrębnić grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka szyjki macicy, które następnie kierowane są na dalszą diagnostykę i ścisłą obserwację. Dzięki temu możliwe jest wykrycie choroby już na bardzo wczesnym etapie lub nawet w fazie zmian przednowotworowych. 

HPV HR czy cytologia? Co wybrać? 

Pacjentka ma możliwość wyboru badania, jednak, jak zaznacza Zuzanna Kiepuszewska, specjalistka pielęgniarstwa położniczo-ginekologicznego, test HPV HR jest skuteczniejszy w profilaktyce raka szyjki macicy niż dotychczasowa cytologia. Test ten wykrywa obecność wirusa jeszcze zanim pojawią się zmiany w komórkach, co stanowi jego przewagę nad cytologią, która identyfikuje już skutki zakażenia. Dzięki wyższej czułości (ponad 90 proc.) ryzyko uzyskania fałszywie ujemnego wyniku jest znacznie mniejsze. W przypadku wyniku dodatniego, cytologia płynna wykonywana jest automatycznie z tej samej próbki, bez konieczności ponownej wizyty. 

Jak zapisać się na test HPV HR? 

Rejestracja na badanie jest możliwa na kilka sposobów. Najwygodniej skorzystać z Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP, wybierając dogodną placówkę i termin. Można także zadzwonić na bezpłatną infolinię NFZ (800 190 590) lub skorzystać z wyszukiwarki "Gdzie się leczyć". Skierowanie nie jest wymagane. 

Co oznacza wynik testu? 

Prawidłowy wynik testu HPV HR pozwala na wykonanie kolejnego badania dopiero po trzech lub pięciu latach, a w niektórych przypadkach — po 12 miesiącach, jeśli są ku temu wskazania. Wynik dodatni skutkuje automatycznym przeprowadzeniem cytologii płynnej. W razie wykrycia nieprawidłowości lekarz kieruje pacjentkę na dalszą diagnostykę lub leczenie. 

Rak szyjki macicy często rozwija się bezobjawowo, a każdego roku w Polsce powoduje śmierć ponad 1800 kobiet. Regularne badania profilaktyczne pozwalają wykryć zmiany na wczesnym etapie i skutecznie im przeciwdziałać. Jedna z pacjentek, pani Aneta z Warszawy, cytowana przez nfz.gov.pl, podkreśla, że wcześniej wykonywała cytologię prywatnie, ale po wprowadzeniu testu HPV HR na NFZ zdecydowała się skorzystać z tej możliwości i cieszy się, że badanie przebiegło bezproblemowo, a ona ma spokój na najbliższe pięć lat. 

Szczepienia przeciw HPV — skuteczna profilaktyka pierwotna 

Oprócz badań przesiewowych, eksperci zalecają także szczepienia przeciwko wirusowi HPV jako skuteczną formę profilaktyki pierwotnej. Dr Magdalena Bizoń przypomina, że szczepienie praktycznie całkowicie eliminuje ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy, zapobiegając zakażeniu wirusem HPV. Szczepionka Cervarix chroni przed najgroźniejszymi typami wirusa, a dla dorosłych dostępna jest ze zniżką. Co istotne, szczepienie można wykonać również w aptece. 

Link: https://www.medonet.pl/narodowy-test-zdrowia-polakow/badania-profilaktyczne/test-hpv-hr-za-darmo-na-nfz-jest-skuteczniejszy-niz-cytologia/b3jv48h