Kiedy lato zamienia się w koszmar

Pogoda w tym roku nie rozpieszcza. Z jednej strony ekstremalne upały i długotrwały brak opadów, a z drugiej ulewne deszcze, burze i gradobicia. Skutki zmian klimatu odczuwają już nie tylko rolnicy. Samorząd województwa odpowiada na te wyzwania, inwestując w rozwiązania, które mają zwiększyć bezpieczeństwo wodne regionu.

Choć ostatnia zima przyniosła opady śniegu i okresowe roztopy, sytuacja hydrologiczna pozostaje trudna. W wielu miejscach poziom wód gruntowych systematycznie się obniża, a prognozy wskazują, że kolejne miesiące mogą przynieść następne fale upałów i długie okresy bez deszczu.
 

– Wspieramy samorządy w realizacji inwestycji zwiększających bezpieczeństwo wodne mieszkańców. Finansujemy przedsięwzięcia związane z retencją, modernizacją sieci wodociągowych oraz ograniczaniem odpływu wód opadowych. Gminy mogą korzystać z programów „Mazowsze dla klimatu” i „Mazowsze dla melioracji”, realizujemy inwestycje także dzięki środkom unijnym. Tak budujemy odporność regionu na skutki zmian klimatu – podkreśla marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik.

Wody ubywa, inwestycji przybywa

Malejące zasoby wód gruntowych i rosnące zapotrzebowanie na wodę sprawiają, że coraz więcej samorządów modernizuje infrastrukturę wodociągową oraz planuje kolejne inwestycje. Dobrym przykładem jest gmina Rzekuń, która w 2025 roku uruchomiła nową stację uzdatniania wody współfinansowaną ze środków unijnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza. To jednak dopiero początek działań – wraz z pogłębiającym się deficytem wody konieczne są kolejne przedsięwzięcia zwiększające bezpieczeństwo mieszkańców.

Miliony na retencję

Samorząd województwa wspiera lokalne inwestycje związane z gospodarką wodną. W ramach programu „Mazowsze dla klimatu” finansowane są m.in. zbiorniki retencyjne, ogrody deszczowe i systemy zatrzymywania wody opadowej. Z kolei program „Mazowsze dla melioracji” umożliwia modernizację urządzeń melioracyjnych.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest budowa zbiornika małej retencji „Kraszewo” w gminie Raciąż. Akwen o powierzchni około 70 hektarów i pojemności blisko 1,1 mln metrów sześciennych będzie magazynował wodę w okresach jej nadmiaru, a w czasie suszy zasilał rzekę Raciążnicę i okoliczne grunty rolne.

– Bezpieczeństwo wodne Mazowsza wymaga konsekwentnych i długofalowych działań. Dane hydrologiczne i meteorologiczne pokazują, że poziom wód gruntowych w wielu miejscach regionu obniża się nawet o 30–40 cm rocznie, a opadów w okresie zimowo-wiosennym jest nawet o jedną trzecią mniej niż wynosi średnia wieloletnia. To wyraźny sygnał, że musimy inwestować w rozwiązania zwiększające retencję – mówi wicemarszałek Wiesław Raboszuk.

Susza na Mazowszu utrzymuje się najdłużej

W drugim kwartale 2026 roku susza rolnicza objęła 52 proc. powierzchni województwa, a region należy do tych, w których utrzymuje się ona najdłużej w Polsce. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy upraw zbóż jarych – problem występuje już w 34 proc. mazowieckich gmin.

Niepokoją również dane dotyczące opadów. W pierwszych miesiącach 2026 roku na Mazowszu spadło zaledwie 30–60 proc. wieloletniej normy, co nie pozwoliło odbudować zasobów wody. Pojedyncze, nawet intensywne opady deszczu nie są w stanie skutecznie nawodnić gleby ani zasilić rzek i wód podziemnych.

Coraz wyraźniej widać to również na mazowieckich rzekach. W kwietniu 2026 roku poziom Wisły w Warszawie spadł do zaledwie 43 cm, co dobrze obrazuje skalę problemu.

Niedobór wilgoci to także słabsze plony i straty dla rolników. W okresie intensywnego wzrostu rośliny potrzebują średnio 2–3 mm wody dziennie. Niskie stany wód pogarszają również warunki funkcjonowania ekosystemów, a wysuszona ściółka leśna zwiększa ryzyko pożarów. Nieprzypadkowo w kwietniu tego roku przez 7 na 10 dni na Mazowszu obowiązywało bardzo wysokie zagrożenie pożarowe.