Dżuma płucna w Rosji

W rosyjskim regionie Irkucka oraz w Buriacji pojawiły się niepokoje po śmierci młodej kobiety, u której wykryto dżumę płucną. Po tym wydarzeniu służby sanitarne objęły niemal 200 osób nadzorem, a część z nich została skierowana do szpitali. W związku z zaistniałą sytuacją pojawiły się pytania o możliwość szerszego rozprzestrzenienia się choroby, jednak według specjalistów, których zapytał o sytuację Medonet, obecne dane nie wskazują na ryzyko wybuchu epidemii.

Rosyjskie media, w tym "The Moscow Times", przekazały informację o zgonie kobiety. Władze lokalne natychmiast podjęły działania mające na celu ograniczenie dalszego rozprzestrzeniania się zakażenia. Osoby, które mogły mieć styczność z chorą, zostały objęte obserwacją, a część z nich hospitalizowano. Do tej pory potwierdzono tylko jeden przypadek dżumy płucnej zakończony śmiercią.

Dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, ekspertka w dziedzinie chorób zakaźnych i medycyny podróży, podaje w rozmowie z Medonetem, że laborantka zatrudniona w Irkuckim Instytucie Przeciwdżumowym została przyjęta do szpitala w Szelechowie 29 września z ciężkim zapaleniem płuc i zmarła po dwóch dniach. Blisko 200 osób, które miały kontakt z pacjentką, objęto obserwacją i profilaktyką, a jak informują władze regionu, wyniki ich badań są negatywne.

Obecnie najważniejszą kwestią pozostaje ustalenie, w jaki sposób doszło do zakażenia. W mediach rosyjskich pojawiły się dwie hipotezy: jedna sugeruje wypadek w laboratorium podczas pracy z żywym materiałem, druga natomiast wskazuje na możliwość zakażenia podczas wyjazdu służbowego do Buriacji, czemu jednak zaprzeczają tamtejsze władze. Dr Pyziak-Kowalska zaznacza, że źródło zakażenia jest nadal badane, a pełny raport epidemiologiczny ze strony rosyjskiej nie został jeszcze opublikowany.

Specjalistka podkreśla, że obecność bakterii Yersinia pestis w tej części Azji nie jest zjawiskiem wyjątkowym. Od wielu lat naturalne ogniska dżumy występują wśród dzikich gryzoni, takich jak świstaki i susły, na terenach Tuwy, Ałtaju, Zabajkala oraz Mongolii. Bakterie przenoszone są pomiędzy zwierzętami głównie przez pchły. Zdarza się, że co kilka lat choroba pojawia się u ludzi, najczęściej u osób mających bliski kontakt z dzikimi zwierzętami, na przykład u myśliwych czy pasterzy.

Dżuma występuje również w innych regionach świata. Każdego roku notuje się kilkaset przypadków, głównie na Madagaskarze i w Demokratycznej Republice Konga. Naukowcy zwracają uwagę, że wzrost temperatury sprzyja zwiększeniu populacji gryzoni, co może prowadzić do częstszych zachorowań. Profesor Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych, wskazuje, że wzrost temperatury o jeden stopień skutkował zwiększeniem liczby świstaków o połowę.

Według profesora Kuchara, dżuma dymienicza nieleczona charakteryzuje się bardzo wysoką śmiertelnością, która może przekraczać 30 procent. Jeszcze bardziej niebezpieczna jest postać płucna, która przenosi się drogą kropelkową i może prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia, a bez szybkiego wdrożenia leczenia antybiotykami najczęściej kończy się zgonem. — Nieleczona dżuma dymienicza nadal jest chorobą o bardzo wysokiej śmiertelności. Szacuje się, że bez odpowiedniego leczenia może ona przekraczać 30 proc. To pokazuje, jak ciężka jest ta infekcja. Jeszcze poważniejsza sytuacja ma miejsce w przypadku dżumy płucnej. Może być przenoszona z człowieka na człowieka drogą kropelkową. Wówczas choroba może rozwijać się bardzo gwałtownie i bez szybkiego wdrożenia antybiotykoterapii zwykle prowadzi do śmierci. Dlatego w przypadku dżumy kluczowe znaczenie ma jak najszybsze rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia — wyjaśnia prof. Ernest Kuchar, epidemiolog z Warszawskiego Uniwesrytetu Medycznego, członek Rady Naukowej Luxmed.

Znaczenie ma również fakt, że okres inkubacji choroby wynosi od jednej do czterech dób, a brak leczenia niemal zawsze prowadzi do śmierci pacjenta.

Jednak dżuma jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. — Pałeczka jest wrażliwa na powszechnie dostępne antybiotyki, między innymi gentamycynę, streptomycynę, fluorochinolony i doksycyklinę, pod warunkiem, że leczenie rozpocznie się w pierwszej dobie objawów. Osoby z kontaktu otrzymują antybiotyk profilaktycznie przez siedem dni — podkreśla Karolina Pyziak-Kowalska.

W przypadku dżumy płucnej niezwykle istotne jest szybkie działanie służb sanitarnych. Zakażenie może nastąpić podczas bliskiego kontaktu z osobą chorą, zwłaszcza gdy występuje u niej silny kaszel w zaawansowanym stadium choroby. Z tego powodu nawet przy niewielkiej liczbie potwierdzonych przypadków podejmowane są zdecydowane środki ostrożności, takie jak izolacja chorego, identyfikacja osób z kontaktu, ich obserwacja oraz profilaktyczne podawanie antybiotyków, aby przerwać ewentualny łańcuch transmisji.

Dr Pyziak-Kowalska tłumaczy, że zakażenie następuje w wyniku bliskiego kontaktu, w odległości do około dwóch metrów, z osobą chorą w zaawansowanym stadium, która kaszle. Dzięki izolacji i wdrożeniu profilaktyki ogniska dżumy płucnej zwykle wygasają. Kwarantanna szpitala oraz hospitalizacja wszystkich osób z kontaktu to standardowe procedury w przypadku tak groźnej choroby. Zakres tych działań świadczy o dużej ostrożności służb sanitarnych. Najbliższe dni będą kluczowe — jeśli osoby objęte obserwacją pozostaną zdrowe do końca przyszłego tygodnia, ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się choroby zostanie uznane za zminimalizowane.

— Na razie więc liczba hospitalizowanych osób nie oznacza liczby chorych. Blisko 200 osób objętych działaniami służb to osoby, które mogły mieć kontakt z zakażoną i wymagają obserwacji oraz profilaktyki — informuje lekarka. — Według informacji przekazywanych przez władze regionu ich wyniki pozostają ujemne — dodaje.

Doniesienia o przypadkach dżumy w Rosji mogą wywoływać niepokój także poza jej granicami. Jednak według ekspertki, dla mieszkańców Polski obecna sytuacja nie stanowi powodu do obaw.

— Dla mieszkańców Polski zagrożenie jest znikome. Irkuck leży ponad pięć tysięcy kilometrów od naszych granic, ruch pasażerski z Rosją jest minimalny, a krótki okres wylęgania i ciężki przebieg sprawiają, że chory szybko trafia do szpitala — uspokaja Karolina Pyziak-Kowalska. — Szczepionki przeciw dżumie w Unii Europejskiej brak i w tej sytuacji jest ona zbędna. Podróżnym wybierającym się do Mongolii, Azji Środkowej czy na Madagaskar zalecam to samo co zawsze: unikać kontaktu z dzikimi gryzoniami i stosować repelenty chroniące przed pchłami. W Mongolii warto też zrezygnować z próbowania mięsa świstaka. Gorączka w ciągu tygodnia po powrocie z takiego regionu wymaga pilnej konsultacji lekarskiej z informacją o odbytej podróży — dodaje.

Dżuma to choroba zakaźna o ostrym przebiegu, wywoływana przez bakterię Yersinia pestis. Najczęściej przenoszona jest przez pchły, które żerują na zakażonych gryzoniach. Wyróżnia się trzy główne formy tej choroby: dymieniczą, posocznicową oraz płucną.

Objawy pojawiają się zazwyczaj po kilku dniach od zakażenia i obejmują nagłą gorączkę, dreszcze, silny ból głowy i mięśni oraz znaczne osłabienie. W przypadku postaci dymieniczej charakterystyczne jest bolesne powiększenie węzłów chłonnych, na przykład w okolicy szyi, pachwin lub pach. Szybkie wdrożenie antybiotykoterapii ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.

Dżuma zapisała się w historii jako jedna z najgroźniejszych chorób zakaźnych. W średniowieczu wywołała katastrofalne epidemie, a na przełomie XIX i XX wieku kolejna pandemia pochłonęła około 12 mln ofiar, głównie w Azji.

Obecnie jednak, dzięki nowoczesnym metodom leczenia i skutecznym procedurom epidemiologicznym, możliwe jest szybkie izolowanie chorych i objęcie osób z kontaktu odpowiednią profilaktyką, co pozwala zapobiegać rozprzestrzenianiu się choroby.

Ostatni przypadek dżumy w Rosji odnotowano w 2016 r. na terenie Kraju Ałtajskiego. Naturalne ogniska bakterii Yersinia pestis nadal występują na Madagaskarze, w Demokratycznej Republice Konga, Algierii, Chinach, Wietnamie oraz Mongolii. W 2023 r. w Mongolii zidentyfikowano 137 ognisk tej bakterii w 17 regionach położonych w pobliżu granicy z Rosją.

Czytaj materiał Medonetu - tutaj