Kleszcze nie tylko w lasach. KZM można się zarazić praktycznie wszędzie

W 2019 roku odnotowano 265 przypadków, w 2024 już 793. W tym roku, tylko w styczniu i lutym było już 31 odnotowanych przypadków zachorowań. Zjawisko to dotyczy nie tylko Polski, ale też krajów sąsiednich.

Nie tylko w lasach

Kleszcze trafiają do ludzi za pośrednictwem pierwszych żywicieli – drobnych ssaków i ptaków, które nie tylko lasach, ale również w miastach – w parkach i przydomowych ogródkach. Z tych zwierząt mogą przejść na zwierzęta domowe – psy i koty, a z nich na ludzi. Można zostać zaatakowanym przez kleszcza także bezpośrednio, jeśli człowiek znajdzie się w sprzyjającym kleszczom otoczeniu.

Zmiany klimatyczne

Zjawisko coraz większej ilości kleszczy związane jest ze zmianami klimatycznymi, przez które zaburzeniu uległ naturalny cykl życiowy tych pajęczaków.

– Kleszcze zimą zakopują się w ziemi, a giną dopiero w temperaturze minus 35 stopni Celsjusza –wyjaśniała dr inż. Anna Wierzbicka, zoolog, biolog, leśnik z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Stowarzyszenie Rzecznicy Nauki.

Obecnie kleszcze są aktywne przez cały rok, podczas gdy jeszcze przed kilkoma laty poszczególne stadia rozwojowe kleszczy pojawiały się w różnych porach roku. W praktyce każdy mieszkaniec Polski znajduje się w grupie ryzyka zakażenia.

Jak rozpoznać KZM

Przebieg KZM to dwufazowy proces, który zaczyna się od objawów przypominających grypę. I to niesie drugi etap choroby. – Jeśli wirus dostanie się do układu nerwowego, pojawia się chwilowa poprawa (trwa nie dłużej niż trzy dni), po tym czasie następuje nawrót dolegliwości z większą intensywnością: oprócz bólów głowy i gorączki występują objawy neurologiczne. W efekcie dochodzi do zapalenia opon mózgowych, a w cięższych przypadkach do zapalenia pnia mózgu, korzeni nerwowych. Powikłania to niedowład kończyn górnych albo porażenie czterokończynowe.

– Wczesne wyjęcie kleszcza zabezpiecza nas przed zakażeniem boreliozą, ale nie przed KZM, ponieważ wirus wnika do organizmu już w momencie, kiedy kleszcz wprowadza ślinę do skóry” – mówiła podczas konferencji prezentującej raport „Kleszczowe zapalnie mózgu. Wiedza, praktyka i profilaktyka wśród Polek i Polaków” prof. Joanna Zajkowska, specjalista chorób zakaźnych z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

– Przy zakażeniu wirusem KZM im słabszy jest nasz układ immunologiczny i mniej przygotowany do kontaktu z wirusem, tym poważniejszy może być przebieg choroby. Jeżeli jesteśmy zaszczepieni, to mamy bardzo dobrą immunologię i w zasadzie nie dzieje się nic, dlatego że wirus jest eliminowany na etapie wprowadzania do skóry i nie ma możliwości dalszego przeobrażania się.

Na KZM nie ma lekarstwa, ale jest szczepionka. Przyjmuje się ją w trzech dawkach podawanych w odstępach: pierwsza dawka, druga dawka po miesiącu do trzech miesięcy od pierwszej, trzecia dawka po dziewięciu do 12 miesięcy od drugiej. Po podstawowym cyklu szczepienia odporność utrzymuje się co najmniej trzy lata, więc zalecane są dawki przypominające. Można już szczepić się również w aptekach.

– Zbliża się 30 marca – Ogólnopolski Dzień Świadomości o Kleszczowym Zapaleniu Mózgu. To dobry moment, by przypomnieć sobie o zagrożeniu, jakie niosą kleszcze oraz zadbać o swoją ochronę. Warto wykorzystać tę okazję, aby umówić się na wizytę lekarską lub skorzystać z możliwości szczepienia w aptece – dodała prof. Joanna Zajkowska. Szczepionka jest bardzo dobrze tolerowana przez organizm.

Jedną z grup, która szczególnie powinna dbać o ochronę przed kleszczami, są właściciele zwierząt domowych. Jak wynika z raportu, osoby te częściej niż inni badani miały kontakt z kleszczami i częściej zgłaszały ukłucia. – Musimy pamiętać o tym, że zwierzęta również ciężko przechodzą choroby kleszczowe. Zabezpieczając naszych pupili, powinniśmy też zadbać o siebie – podkreśliła Adrianna Iwan, mikrobiolog, technik weterynarii i zoopsycholog.

Materiał wideo do pobrania na: https://pap-mediaroom.pl/zdrowie-i-styl-zycia/eksperci-kleszcze-nie-tylko-w-lasach-rosnie-zagrozenie-kzm

Źródło informacji: PAP MediaRoom