Co w lesie piszczy? – cicha opowieść o leśnych świątecznych symbolach

Kiedy las przykrywa się bielą, a ścieżki milkną pod miękkim śniegiem, w przyrodzie rozpoczyna się najbardziej nastrojowy czas roku. Zimowy krajobraz, choć pozornie spokojny, skrywa bogactwo znaczeń, zwyczajów i symboli, które od wieków towarzyszą ludziom w okresie świąteczno-noworocznym. To szczególny moment, w którym warto spojrzeć na las nie tylko jak na miejsce bytowania zwierząt, ale również jako na przestrzeń kultury i tradycji.

W centrum zimowych zwyczajów stoi choinka — drzewko, które jeszcze zanim trafiło do domów, pełniło ważną rolę w wierzeniach dawnych społeczności. Jodła, sosna czy świerk, nie tracąc igieł przez cały rok, symbolizowały siłę życia trwającego mimo chłodu i mroku.  Ich obecność w domach miała przynosić pomyślność i chronić domowników. W lesie natomiast iglaki zachowują swoje naturalne znaczenie — osłaniają ptaki przed zimowymi wiatrami, stanowią schronienie dla saren i drobnych ssaków, a w ich koronach zimą żerują krzyżodzioby i gile.

W zimowym pejzażu ważną rolę odgrywa również jemioła. Od dawna uważano ją za symbol pomyślności, a wieszanie jej w domach miało zapewniać zgodę i dostatek. W naturze spełnia jednak rolę bardzo praktyczną — jej owoce są jednym z najważniejszych pokarmów dla jemiołuszek, które przybywają do nas z północy Europy. To kolejny przykład na to, jak ściśle splotły się dawne tradycje z obserwacją świata przyrody.

Polska wyobraźnia świąteczna pełna jest także motywów zwierząt. Legenda o tym, że w wigilijną noc przemawiają ludzkim głosem, choć symboliczna, przypomina o miejscu zwierząt w naszym życiu i kulturze. Zimą ich obecność najlepiej zdradzają ślady i tropy na śniegu — każdy z nich to niewielka opowieść o życiu, które toczy się w leśnych ostępach, nawet gdy świat zdaje się wyciszony.

Zimowy las niesie również opowieść o ciągłości natury. W tym czasie u wielu gatunków już rozwija się nowe życie ukryte w gawrach, norach i ciepłych legowiskach. Las, choć pozornie spokojny, wciąż pozostaje przestrzenią trwania, odradzania i równowagi.

Być może dlatego właśnie zimą tak wielu ludzi szuka kontaktu z lasem. Świąteczno-noworoczny czas sprzyja refleksji, a przyroda — w swojej prostocie i konsekwencji — przypomina o wartościach, które pozostają niezmienne mimo zmieniającego się świata.

Wśród ośnieżonych drzew łatwiej dostrzec, że las jest czymś więcej niż drzewostanem — jest przestrzenią harmonii, z której od pokoleń czerpiemy symbole, mądrość i poczucie stabilności. W takim otoczeniu jeszcze wyraźniej widać, jak mocno związani jesteśmy z naturą i jak wiele spokoju możemy z niej czerpać — szczególnie w tym wyjątkowym czasie roku.

Katarzyna Dudek

Łowczy Okręgowy

Polskiego Związku Łowieckiego w Ciechanowie