Zamieszanie związane ze szczepieniami noworodków wciąż budzi emocje w środowisku medycznym i wśród rodziców. Nowy krajowy konsultant ds. neonatologii, profesor Tomasz Szczapa, podkreśla w Medonecie konieczność przekazywania jasnych i spójnych informacji dotyczących priorytetów zdrowotnych najmłodszych pacjentów.

W rozmowie z Medonetem profesor Tomasz Szczapa, który objął funkcję krajowego konsultanta ds. neonatologii po nagłym odwołaniu profesor Ewy Helwich, zwraca uwagę na znaczenie spokoju i rzetelności w debacie publicznej dotyczącej szczepień. Jak zaznacza, kluczowe jest, by komunikaty były zgodne z najnowszym stanowiskiem Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz Ministerstwa Zdrowia, według którego szczepienie noworodków przeciwko gruźlicy pozostaje najważniejszym zadaniem. 

W rozmowie z Elżbietą Glapiak profesor Szczapa wyraził żal z powodu zamieszania wokół odwołania swojej poprzedniczki. Podkreślił, że wysoko ceni dorobek profesor Helwich i jej wieloletnie zaangażowanie w rozwój polskiej neonatologii. Zwrócił też uwagę na konieczność wyciągnięcia wniosków z tej sytuacji, aby w przyszłości podobne konflikty nie wpływały negatywnie na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. 

Profesor Szczapa podkreśla, że obecnie najważniejsze jest łagodzenie napięć oraz dostarczanie rodzicom rzetelnych i zrozumiałych informacji. 

- Ze względu na aktualną sytuację epidemiologiczną w Polsce szczepienie BCG pozostaje bardzo ważnym elementem profilaktyki w okresie noworodkowym. Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych u noworodków, u których w rodzinie rozpoznano złożony zespół zaburzeń odporności, szczepienie przeciw gruźlicy należy odroczyć do czasu wykluczenia zespołu. - wyjaśnia w Medonecie prof. Szczapa. 

Dodatkowo szczepienie nie jest zalecane u dzieci matek poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu, w tym terapii biologicznej w ciągu trzech miesięcy przed porodem, a także u noworodków o masie ciała poniżej 2 tys. g. W przypadku dzieci urodzonych przez matki zakażone wirusem HIV, decyzja o szczepieniu powinna być poprzedzona konsultacją ze specjalistą. 

Obecna sytuacja epidemiologiczna w Polsce sprawia, że szczepienie BCG pozostaje istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej u najmłodszych. Profesor Szczapa odniósł się także do wprowadzanego pilotażowego programu badań przesiewowych w kierunku SCID, który ma na celu wczesne wykrywanie pojedynczych przypadków tej choroby i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. 

Wśród najważniejszych wyzwań dla polskiej neonatologii konsultant wymienia potrzebę zachęcania młodych lekarzy do wyboru tej specjalizacji oraz zatrzymania w zawodzie już wykształconych neonatologów. Profesor Szczapa wskazuje, że praca na oddziałach noworodkowych wymaga podejmowania trudnych decyzji pod presją czasu i gotowości o każdej porze dnia i nocy. Zwraca uwagę, że coraz więcej doświadczonych specjalistów ogranicza czas pracy lub wybiera spokojniejsze miejsca zatrudnienia, co prowadzi do tzw. migracji dyżurowej personelu do mniejszych oddziałów oferujących lepsze warunki pracy. 

W efekcie, jak przyznaje profesor Szczapa, pojawia się problem z dostępnością wykwalifikowanego personelu w ośrodkach najwyższego stopnia referencyjności, gdzie opieka nad najbardziej wymagającymi pacjentami jest szczególnie potrzebna. Rozwiązaniem może być przesunięcie zasobów z ośrodków o niewielkiej liczbie porodów oraz dostosowanie organizacji pracy do oczekiwań młodszych lekarzy, w tym zapewnienie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. 

Profesor Szczapa zwraca także uwagę na potrzebę optymalizacji kształcenia podyplomowego zgodnie z europejskimi wytycznymi. Jego zdaniem, wdrożenie sprawdzonych formatów szkoleń, takich jak kursy resuscytacji noworodka czy szkolenia ultrasonograficzne, może znacząco podnieść jakość opieki nad najmłodszymi pacjentami. 

Odnosząc się do zmian w rokowaniach skrajnych wcześniaków, profesor Szczapa zauważa, że w ostatnich latach nie odnotowano istotnej poprawy przeżywalności, jednak stale wdrażane są nowe zalecenia i technologie, które mają na celu ograniczenie ryzyka powikłań. Wskazuje na znaczenie opóźnionego zaciskania pępowiny, coraz lepsze monitorowanie funkcji życiowych oraz nowoczesne metody wspomagania oddychania. 

W kwestii regulacji prawnych profesor Szczapa podkreśla, że neonatolodzy regularnie mierzą się z wyzwaniami etycznymi, zwłaszcza w opiece nad skrajnie niedojrzałymi wcześniakami oraz noworodkami z wadami wrodzonymi. Decyzje dotyczące wdrożenia opieki paliatywnej czy kontynuowania intensywnej terapii wymagają indywidualnego podejścia i współpracy zespołowej, opartej o aktualne wytyczne Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego. 

Wśród innowacji technologicznych i organizacyjnych, które mają największy potencjał poprawy jakości opieki, profesor Szczapa wymienia nowoczesne respiratory z algorytmami automatyzującymi regulację tlenu. Jego zdaniem, automatyzacja tego procesu pozwala na utrzymanie stabilnego poziomu utlenowania u wcześniaków i odciąża personel, umożliwiając położnym i pielęgniarkom poświęcenie większej uwagi opiece neurorozwojowej. Coraz większe znaczenie zyskuje także opieka skoncentrowana na rodzinie, w której rodzice stają się partnerami zespołu medycznego, w zależności od stanu dziecka i własnej gotowości. 

Profesor Szczapa podkreśla, że nawet najlepszy sprzęt i najnowocześniejsze rozwiązania nie zastąpią dobrze wykwalifikowanego personelu, który pozostaje kluczowy dla zapewnienia wysokiej jakości opieki nad noworodkami w Polsce. 

Link: https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,szczepienia-noworodkow-na-gruzlice--jakie-sa-aktualne-wytyczne-,artykul,03667829.html