:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Pułtuski Notatnik Kulturalny, cyklu „Interwencje Czytelników” Żołnierze pułku Legionów - zdjęcie, fotografia
Portal pultusk24.pl 10/08/2019 15:00

W wędrówkach po północnym Mazowszu, z entuzjastą i znawcą historii regionalnej powiatu pułtuskiego, miłośnikiem lotnictwa, panem Waldemarem Dudkowskim, odwiedziłem las w okolicy Pułtuska, rozciągający się przy drodze w kierunku Psar i Obrytego. Stawiamy różne, różniste pomniki, upamiętniające chwile chwały oręża polskiego, ludzi którzy zginęli, przelali swoją krew w obronie ojczyzny. Wycieczka, którą odbyłem ze swoim cicerone, miała na celu właśnie odzyskanie pamięci o bohaterach minionych lat. Ale od początku…

W połowie września 2018r., mój cicerone, pan W. D., penetrując lasy nieopodal Zambsk Kościelnych, w poszukiwaniu pamiątek z wojny obronnej 1939r., w okolicach wsi Ponikiew, spotkał dwie siostry, panie: Wandę Masłowską i Weronikę Gorczyńską. Okazało się, że interlokutorki mojego przewodnika, wiedzą dużo o walkach toczących się nieopodal rodzinnej wioski, w dniach 6 i 7 września 1939r. Wg Ich relacji (bardzo spójnych, przekazanych piękna, bogatą polszczyzną), na pobliskim uroczysku o nazwie Podchujcze, wśród majestatycznych stuletnich dębów szypułkowych (obecnie mają około 200 lat), w tym okresie, przeszło na wieczną służbę ojczyźnie 13. polskich żołnierzy 5 pułku piechoty Legionów. Zostali pochowani na skraju lasu, przy skrzyżowaniu dróg: Ponikiew – Szygówek – Zambski Kościelne (leśna, piaszczysta droga) – nieopodal kapliczki z 1919r. Przed pochówkiem zwłok zabitych żołnierzy, mieszkaniec Pułtuska, nijaki R. (nazwisko znane redakcji) zebrał od poległych dokumenty i wszystkiego rodzaju dowody tożsamości. Co się z nimi stało? Historia milczy. W maju 1940r., Niemcy, ekshumowali zwłoki żołnierskie do wspólnego grobu na cmentarzu w Zambskach Kościelnych. Szczątki zabitych obrońców ojczyzny umieszczono w jednej, drewnianej skrzyni, która została przewieziona przez wynajętych mieszkańców Zambsk Kościelnych. Żołnierze Ci, w zbiorowej kwaterze zostali pochowani bezimiennie.

I tyle z relacji przemiłych, starszych Pań. A jak było w rzeczywistości? Okazuje się, że tak samo, jak wynikało to z relacji mieszkanek wioski Ponikiew. Na początku września 1939 roku przedmościa Pułtuska, od strony zachodniej, broniły polskie oddziały pod dowództwem mjr. Jana Kazimierza Mazura: Batalion Obrony Narodowej „Warszawa III” pod dowództwem kpt. Stanisława Gustowskiego, batalion marszowy 13 pułku piechoty – mjr Abaszydze Wachtung, III batalion 115 pułku piechoty rezerwowej – mjr Władysław Klucza, 12 pluton artylerii pozycyjnej i kompania saperów Korpusu Ochrony Pogranicza „Wilejka”. Przeciwnik, wojska niemieckie, w składzie: 11 i 61 Dywizje Piechoty i trzy bataliony elitarnego 5 pułku SS „Deutschland”. Wieczorem 05.09, w rejon Pułtuska, od strony Wyszkowa, dotarły oddziały 1 Dywizji Piechoty Legionów wchodzące w skład Grupy Operacyjnej „Wyszków” pod dowództwem gen. bryg. Wincentego Kowalskiego (11.09.1892÷ 29.11.1984) w składzie: 1 pułk piechoty Legionów - płk dypl. Kazimierz Burczak (13.03.1895÷?.04.1940), 5 pułk piechoty Legionów - ppłk Kazimierz Damian Bąbiński ( 29.10.1895÷ 24.09.1970), 6 pułk piechoty Legionów - płk Stanisław Engel, 1 pułk artylerii lekkiej Legionów - ppłk art. Mieczysław Podlewski (???÷19.11.1939), 1 dywizjon artylerii ciężkiej - mjr Władysław Świderski, 1 batalion saperów - kpt. Tadeusz Wejtko (08.06.1903÷21.08.1973), szwadron kawalerii dywizyjnej nr 1 - mjr Bronisław Kulik, bateria artylerii przeciwlotniczej motorowa typ A nr 1 – por. Stefan Maria Osostowicz (???-14.09.1939), samodzielna kompania km i broni towarzyszącej nr 31 – por. Stanisław Kasprzyk, kompania kolarzy nr 31 – por. Jerzy Niemcewicz, kompania telefoniczna 1 DP Leg. – kpt. Mika i kilka mniejszy pododdziałów. 5 pułk piechoty Legionów, zajął stanowiska na lewym brzegu Narwi, a 3 batalion tegoż pułku, pod dowództwem mjr piech. Mariana Czesława Pacholskiego, na wysokości kościoła pw. św. Krzyża w Pułtusku, w okolicy miejscowości Ponikiew. W godzinach popołudniowych 06.09.1939r., oddział niemiecki z 11 DP, w sile jednej kompanii, wspierany silnym ogniem artylerii, sforsował, w tym okresie płytką, Narew. Oddział ten wdarł się do lasu na północ od miejscowości Szygówek, na pozycje 1 batalionu (dowódca - mjr dypl. Zygmunt Czarnecki (28.03.1900÷24.12. 1989)) 5 pułku piechoty Legionów. Na odcinku Zambski Kościelne – Ponikiew nacierały na pozycje 5 pułku: 2 i 23 pułk 11 DP wsparte 5 pułkiem SS „Deutschland”. Dalsze forsowanie Narwi, na zakolu, naprzeciwko miejscowości Ponikiew, zostało udaremnione silnym ogniem artylerii dywizyjnej i ogniem broni maszynowej. Zdecydowana większość polskich obrońców przedmościa Pułtuska z 5 pułku piechoty Legionów została pochowana w mogile zbiorowej na cmentarzu w Zambskach Kościelnych.

W artykule „Zapomniany różaniec” w Pułtuskiej Gazecie Powiatowej nr 35(993) z dnia 28.08.1948r. opisałem zaniedbany (w momencie, gdy pisałem ten artykuł – teraz jest zupełnie inaczej; ale o tym w swoim czasie) grób, w lesie, przy drodze w kierunku Obrytego, przy słupie energetycznym nr 23. Jest tam tablica z napisem „Nieznani żołnierze WP wrzesień 1939”. Otóż na zbiorowej mogile żołnierzy 5 pułku piechoty Legionów istnieją dwie, identyczne do wspomnianej inskrypcje. Pewnie stawiały je te same osoby lub ta sama instytucja.

Jest jeszcze jedna ciekawostka związana z wioską Ponikiew a dokładniej rzecz biorąc, z kapliczką przy skrzyżowaniu dróg: Ponikiew – Szygówek – Zambski Kościelne (leśna, piaszczysta droga). Otóż mieszkaniec wioski Ponikiew – pan Przybyłowski (ojciec Czesława i dziadek żyjącej Stanisławy Przybyłowskiej) został powołany, na początku 1 wojny światowej, w szeregi armii Imperium Rosyjskiego. Złożył przyrzeczenie, że jeżeli wróci z wojny, ufunduje kapliczkę dziękczynną. Wrócił! Słowa dotrzymał! I dzisiaj, na skrzyżowaniu dróg, jaśnieje piękna kapliczka, z 1919 roku, do tej pory będąca obiektem dumy i troski mieszkańców wioski Ponikiew.

Leszek Malinowski

Reklama



Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Usługi remontowe

Usługi remontowe: glazura, terakota panele, gładzie, malowanie, sufity podwieszane, zabudowy K/6


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez pultusk24.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

AGA PRESS AGENCJA WYDAWNICZO-REKLAMOWA WYDAWNICTWO ALEKSANDER z siedzibą w Pułtusk 06-100, Kotlarska 8

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"